Woordenlijst over prostaatkanker en diagnostiek

Digitaal rectaal onderzoek (DRE):
De arts brengt een gehandschoende vinger in het rectum en voelt door de rectale wand naar abnormaliteiten in grootte, vorm en consistentie van de prostaat. Tijdens deze procedure kunnen harde of klonterige gebieden (harde knobbeltjes) in de prostaat worden gedetecteerd die kunnen wijzen op prostaatkanker.

Gevoeligheid:
De gevoeligheid en sensitiviteit worden vaak door elkaar gehaald. Sensitiviteit van een test is de verhouding tussen het aantal personen dat positief scoort en waarbij de door de test onderzochte ziekte aanwezig is, en de som van dit aantal èn het aantal personen dat negatief scoort en waarbij de ziekte toch aanwezig is. In het woord sensitiviteit is het woord ‘sensus’ (latijn: gevoelen) verwerkt. Het is dus een maat voor de gevoeligheid voor de door de test onderzochte ziekte.
Meer informatie in Wikipedia

Maligne:
De oorspronkelijke betekenis van het Latijnse ‘maligne’ is ‘kwaadaardig’. Dit houdt in dat een aandoening de neiging heeft om een organisme te doden. Meestal wordt deze term gebruikt bij diverse vormen van kanker om aan te geven dat een gevonden tumorsoort de neiging heeft om zich uit te zaaien. Deze metastasen verspreiden zich door het lichaam en verdringen de natuurlijke, oorspronkelijk bestaande structuur.

Nomogram:
In de geneeskunde is een risicoprofiel (nomogram) een voorspellingsinstrument waarin klinische en pathologische factoren zijn opgenomen waarvan bekend is dat zij invloed hebben op de uitkomst van een bepaalde aandoening, en dat wordt gegenereerd met behulp van statistische methoden. Risicoprofielen (nomograms) vormen een hulpmiddel voor clinici en de patiënt bij hun beslissing over de behandeling van een aandoening.

Oncologie: 
Dit is een onderdeel van de medische wetenschap waarbij men zich bezighouden met de diagnose en behandeling van kanker.
Een oncoloog is een arts die is gespecialiseerd in de behandeling van kanker.

Prostaat biopsie:
Een biopsie is een medische handeling waarbij een stukje weefsel uit het lichaam verwijderd wordt om onderzocht te worden, veelal door de patholoog-anatoom, met de bedoeling een diagnose te stellen.
Het weggenomen weefsel heet een (het) biopt. Met behulp van een biopsienaald worden kleine hoeveelheden prostaatweefsel afgenomen om op afwijkingen zoals kanker te controleren. Zogenaamde coupes van de biopsie worden door een patholoog onder een microscoop onderzocht om te zien of er kankercellen (“maligne cellen”) worden aangetroffen.

PSA:
Afkorting voor “prostaat-specifiek antigen”: een eiwit geproduceerd door de cellen van de prostaat, waaronder kankercellen. Een verhoogde hoeveelheid kan gevonden worden in het bloed van mannen die prostaatkanker (PCa), benigne prostaathyperplasie (BPH), of prostatitis hebben.

Screening:
Screening of bevolkingsonderzoek is het onderzoeken van een in principe gezonde populatie om asymptomatische gevallen van een ziekte of aandoening op het spoor te komen, in de veronderstelling dat deze aandoening in een vroeg stadium misschien beter te behandelen is.

Specificiteit:
De specificiteit van een test is de verhouding tussen het aantal personen dat negatief scoort en waarbij de door de test onderzochte ziekte niet aanwezig is en de som van dit aantal èn het aantal personen dat positief scoort waarbij de ziekte niet aanwezig is. In het woord ‘specificiteit’ zit het latijns woord ‘species’ (soort) verwerkt. Een test kan best heel sensitief zijn maar diagnostisch betekent dit niet noodzakelijk veel. Hij moet ook specifiek zijn d.w.z. zoveel mogelijk enkel ‘positief uitslaan’ bij de door de test onderzochte ziekte en liefst zo weinig mogelijk bij andere ziekten.
Meer informatie in Wikipedia

Uroloog:
Een arts aanvankelijk opgeleid als chirurg die gespecialiseerd is in de urologie, een onderdeel van de geneeskunde. De urologie behandelt een veelheid aan totaal verschillende ziekten en problemen zoals nierstenen, prostaathypertrofie, prostaatkanker, impotentie, en seksueel overdraagbare aandoeningen, maar ook vasectomieën worden voornamelijk door urologen uitgevoerd.

Meer definities gerelateerd aan prostaatkanker zie PCRI